Sohbeti iyi olan biri de I eğilimli olabilir mi? Buluşma öncesi ve sonrasından E/I'yi anlamak

Arkadaşlarınla bir araya geldiğinde sohbete katılabiliyor, espri yapabiliyor, hatta masadaki herkesi neşelendirebiliyorsun. Ama test sonucundaki I harfini görünce şaşırıyorsun: “Sohbet etmeyi bu kadar iyi becerirken nasıl içe dönük olabilirim?”

Bu iki durum birbiriyle çelişmek zorunda değil. Sohbet sırasındaki davranışların, kendini anlamak için bir ipucu olsa da tek başına E/I tercihini belirlemeye yetmez. Kaç cümle kurduğunu saymak yerine şuna bakabilirsin: Seçim sana kaldığında etkileşime nasıl katılmak, düşüncelerini nasıl toparlamak ve sonrasındaki zamanını nasıl geçirmek sana daha doğal geliyor?

E/I neye odaklanır, sohbet sırasındaki davranışların neyi gösterir?

Dört harfli kişilik tipi çerçevesinde E/I, temelde dikkatinin ve enerjinin daha doğal olarak hangi yöne yöneldiğiyle ilgilidir. Myers & Briggs Foundation'ın tercihler hakkındaki açıklaması, bu anlamı günlük dildeki “dışa dönük olmak konuşkan, içe dönük olmak utangaç olmak demektir” anlayışından ayırır. Ayrıca insanların hem dış dünyayla etkileşim kurma hem de iç dünyalarında düşünme yollarını kullandığını belirtir.

Sohbeti sürdürebilmek, iyi hikâye anlatmak ya da bir etkinliği yönetebilmek ise belirli koşullarda ortaya çıkan davranış ve becerilerdir. Konuya ilgi duyuyor, oradaki insanları tanıyor veya iletişimi nasıl akıcı hâle getireceğini öğrenmiş olabilirsin. Bunların hepsi dikkate değerdir; hepsini tek bir harfle açıklamak zorunda değilsin.

I yönünde bir tercihin olması her zaman sessiz kalmanı gerektirmediği gibi, E yönünde bir tercihin olması da her etkinlikte sözü ilk alan kişi olmanı gerektirmez. Önce harflerin temel anlamlarını öğrenmek istersen Dört kişilik harfi ve günlük tercihler yazısını okuyabilir, ardından oradaki açıklamaları kendi deneyimlerinle karşılaştırabilirsin.

Farklı yaklaşımların kullandığı terimlere de dikkat etmek gerekir. APA Psikoloji Sözlüğü'nün içe dönüklük tanımı, bunu geniş kapsamlı bir kişilik özelliği olarak ele alır ve içe dönüklük ile dışa dönüklüğün bir süreklilik üzerinde farklılaştığını vurgular. Sürekli bir özelliğin tanımı ile dört harfli kişilik tipi sınıflandırması doğrudan birbirinin yerine kullanılamaz. Bu tanımdan hareketle bu sitenin puanları veya sınıflandırma eşikleri de hesaplanamaz.

Benzer sohbet becerilerinin arkasında farklı koşullar olabilir

Şöyle kurgusal bir örnek düşün: Deniz, yakın arkadaşlarının yanında çok konuşkandır; özellikle de hep birlikte sevdikleri filmlerden söz edildiğinde sohbete iyice kendini kaptırır. Bir kulüp etkinliğini yönetme sırası ona geldiğinde de programı rahatça anlatabilir, ortamın canlı kalmasını sağlayabilir. Ancak üzerinde ciddi biçimde düşünülmesi gereken yeni bir konuyla karşılaştığında, önce fikirlerini tek başına sıralayıp ardından tartışmaya katılmayı tercih eder.

Burada aynı anda birkaç şey görüyoruz: Filmlere ilgi duyuyor, arkadaşlarını tanıyor, etkinlik yönetme becerilerine sahip ve düşünürken tercih ettiği bir sıralama var. “Etkinlikte çok konuştu” demek, bu farklılıkların hepsini açıklamıyor. Bu örneğin amacı da Deniz'in kişilik tipini belirlemek değil.

Kendi durumunla karşılaştırabilirsin: Tanıdıklarınla ve tanımadığın insanlarla buluştuğunda katılım biçimin nasıl değişiyor? Etkinliği yönetme, konukları karşılama veya koordinasyon görevin olmasa yine aynı şekilde mi davranırdın? Bir konuyu netleştirmen gerektiğinde önce konuşarak keşfetmeyi mi, yoksa düşüncelerini tek başına toparlamak için biraz alan bırakmayı mı tercih edersin?

“Katılmak istiyorum ama yanlış bir şey söylemekten çekiniyorum” ile “Çekinmiyorum, sadece konuşmadan önce düşüncelerimi netleştirmek istiyorum” da ayrı ayrı not edilmeye değer deneyimlerdir. İkisi de kişinin bir süre sessiz kalmasına yol açabilir; ancak yalnızca dışarıdan sessiz görünmelerine bakarak aynı şey oldukları söylenemez.

Buluşma öncesinden, sırasından ve sonrasından somut birer örnek not et

Kendini gözlemlemek için özellikle daha fazla buluşma ayarlamana ya da etkinlikleri bir teste dönüştürmene gerek yok. Bir sonraki günlük etkileşimin ardından, net hatırladığın birkaç anı seçmen yeterli.

Bu tablo, bu yazı için hazırlanmış özgün bir gözlem aracıdır. Puanlama kuralı yoktur ve birkaç yanıta dayanarak kişilik tipini belirleyemez. Amaç, genel bir “Ben çok I biriyim” ifadesi yerine hatırlayabildiğin somut deneyimlere bakmak ve önceki düşüncene uymayan örnekleri de göz ardı etmemektir.

Özellikle yalnızca “Buluşmadan sonra yoruldum” diyerek tipini belirlememelisin. Etkinliğin ne kadar sürdüğünü, öncesinde zaten yorgun olup olmadığını ve ek görevler üstlenip üstlenmediğini de birlikte değerlendirmek gerekir. “Sosyal pil” nasıl hissettiğini anlatan bir benzetme olabilir, ancak bu tabloyla ölçülen fizyolojik bir gösterge değildir.

Gözlemlerini, başkalarının anlayabileceği bir katılım biçimine dönüştür

Örneğin, önce düşüncelerini toparladığında kendini daha rahat ifade ettiğini fark edersen şöyle demeyi deneyebilirsin:

“Tartışmaya katılmak istiyorum. Düşüncelerimi toparlamam için bana biraz zaman verin, birazdan ben de katkıda bulunayım.”

Buluşmak istiyor ama sonraki planların için de biraz alan bırakmak istiyorsan şöyle diyebilirsin:

“Hepinizle görüşmeyi çok istiyorum ama bu kez dinlenmek için biraz erken dönmek istiyorum. Önce buluşma saatini netleştirelim.”

Bu iki cümle de isteğini ve somut ihtiyacını açıklar; bunun için önce karşındaki kişiye bir kişilik tipi değerlendirmesini kabul ettirmen gerekmez. Bunlar duruma göre uyarlanabilecek ifade önerileridir. Belirli bir iletişim sonucunu garanti etmezler ve yalnızca I yönünde tercihi olan kişilerin kullanımına özgü değildirler.

Benzer şekilde, arkadaşın sessizse onun adına “Sen I'sın, o yüzden kesin hoşlanmazsın” diye karar vermek yerine “Önce dinlemek mi istersin, yoksa şimdi biraz konuşalım mı?” diye sorabilir, kendi isteğini açıklamasına fırsat verebilirsin.

Bu gözlemler test sonucuyla uyuşmuyorsa ne yapabilirsin?

Önce raporun gerçekte neyi anlattığına dön, ardından karşılaştırmak için somut bir örnek seç. “İyi sohbet etmeyi” E olmanın zorunlu koşulu olarak mı görüyorsun, yoksa rapordaki belirli bir açıklama gerçekten sana uymuyor mu? Uymayan kısımları olduğu gibi bırakabilirsin; sonuca uyum sağlamak için kendi deneyimlerini yeniden şekillendirmen gerekmez.

İki testte çıkan harfler de farklıysa İki testte neden farklı tipler çıkar: Sonuçlar nasıl karşılaştırılır? yazısına bakabilirsin. Bu yazı, sonuçların kaynağını, hangi kısımların değiştiğini ve testi yanıtlama koşullarını karşılaştırmaya yönelik bir yöntem sunar. Aklındaki soruları gidermek için hemen yeniden test çözmen gerekmez.

Bu sitenin dört tercih çifti etrafında nasıl bir test ve rapor sunduğunu öğrenmek istersen önce test tanıtımına bakabilirsin. Bu sitede soruları yanıtlamak ücretsizdir; kişilik tipi sonucuna ve tam rapora erişmek için tek seferlik satın alma gerekir, otomatik yenileme yapılmaz. İçerik ve sunulan haklarla ilgili ayrıntılar için satın almadan önce fiyatlandırma açıklamasını incele.

Kaynaklar

1. Myers & Briggs Foundation: MBTI Tercihleri. Kişilik tipi çerçevesindeki E/I kavramını ve günlük kullanımdan farkını açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Bu sitenin soru havuzu, puanlaması veya geçerliliği için bir onay niteliği taşımaz.
2. APA Psikoloji Sözlüğü: İçe Dönüklük. Süreklilik gösteren kişilik özelliği kavramını açıklamak amacıyla kullanılmıştır; bu tanım doğrudan bu sitenin kişilik tiplerine veya puanlarına dönüştürülmez. Gözlem tablosu, kurgusal örnekler ve iletişim ifadeleri bu yazının editoryal çalışması kapsamında hazırlanmıştır; geçerliliği sınanmış yeni bir ölçek değildir.